Rekenen op de basisschool, wiskunde basisonderwijs

Rekenonderwijs op de basisschool

Iedere volwassene heeft wel een beeld van 'het rekenonderwijs op de basisschool'. Maar bij de vraag naar wat de kinderen dan precies leren, valt op dat het antwoord op die vraag niet zo eenvoudig is. Veel zaken zijn hetzelfde als 'vroeger', maar veel is er ook veranderd. In het hoofdstukje hieronder krijgt u een overzicht van de lesinhoud van het rekenen per groep.

Verder komen we vaak de gedachte tegen dat het allemaal toch niet zo moeilijk hoeft te zijn. Een beetje leerkracht moet toch minstens zo goed kunnen rekenen als de kinderen in de klas? Hierbij moet men bedenken dat het kunnen lesgeven simpel lijkt wat de leerstof betreft, het lesgeven zelf is dat beslist niet. Iedere ouder die probeert zijn kind wat te helpen, ontdekt al gauw dat er verschillen zijn in de manier waarop de kinderen iets berekenen, en ook dat de manier waarop ze het uitgelegd hebben gekregen verschilt met hoe ze het zelf ooit hebben geleerd. Het is daarom niet verstandig zonder kennis van zaken een kind proberen 'bij te spijkeren'. Een kind met rekenproblemen raakt daardoor niet zelden van de wal in de sloot.

Wat leert mijn kind per groep?

GROEP 3

De kinderen maken kennis met optellen, aftrekken, delen en vermenigvuldigen. Hierna start het 'echte' rekenen met getallen tot 20 en iets later tot de 100. Ook wordt gewerkt aan inzicht in de opbouw van het decimale positiestelsel bij getallen tot 100 en het automatiseren van de optellingen van twee getallen van één cijfer en het automatiseren van de aftrekkingen onder de twintig. De kinderen leren tevens het plus (+)- en minteken (-) en het is gelijk teken (=) gebruiken.

Verder is er aandacht voor klokkijken:

hele en halve uren, een uur later, een uur eerder.
dag, week, maand, jaar.
kalenderkennis.

Ten slotte leren ze munten van 1, 2, 5, 10 en 20 eurocent kennen en ermee omgaan ('winkeltje spelen', inwisselen, teruggeven).

GROEP 4

Getallen (1, 2, 3, enzovoort) op de getallenlijn plaatsen.
Het kunnen werken met begrippen als kleiner en groter, meer en minder.
Inzicht in opbouw van het decimale positiestelsel bij getallen tot 1000 en groter.
Uit het hoofd een getal van één cijfer optellen bij een getal van twee cijfers (7 + 19 =).
Twee getallen van één cijfer gevolgd door een aantal nullen uit het hoofd bij elkaar optellen (50 + 300 =).
Uit het hoofd een getal van één cijfer aftrekken van een getal van twee cijfers(18 – 9) =.
Uit het hoofd een getal van één cijfer aftrekken van een getal dat eindigt op een nul (30 – 6 =).
Met pen en papier twee getallen van twee cijfers bij elkaar optellen (onder elkaar) (34 + 27 =).
Met pen en papier een getal van twee cijfers aftrekken van een groter getal van twee cijfers (onder elkaar)(123 – 26=).
Vermenigvuldigen in contexten met kleine aantallen (waardoor de getallen betekenis krijgen)(5 kinderen hebben elk 13 knikkers).
Notaties en betekenis van het maalteken (x) en het gelijkteken (=) in opgaven als 8 x 3 =
Automatiseren van de tafels tot en met 10 x 10
Delen (verdelen) met kleine aantallen voorwerpen.
Notaties en betekenis van het deelteken (:) en het gelijkteken (=) in opgaven als 32 : 4 =
Automatiseren van deeltafels.
Kennismaken met centimeters op een liniaal, meters, kilometers; lengte en afstanden meten in eenvoudige situaties.
Kennismaken met gewichtseenheden zoals gram, kilogram, ton, milligram (en ook: ons, pond); gewichten meten in eenvoudige situaties.
Klokkijken: kwartieren, minuten en seconden.
Digitale klokken (13:10 uur).
60 seconden in een minuut, 60 minuten in een uur, 24 uren in een dag, 7 dagen in een week.
Alle euromunten kennen en ermee kunnen omgaan (inwisselen, teruggeven).
Alle euromunten en biljetten kennen en ermee kunnen omgaan.

GROEP 5

Met pen en papier twee of meer getallen van twee of meer cijfers bij elkaar optellen (onder elkaar)(324 + 266 =).
Met pen en papier een getal van twee of meer cijfers aftrekken van een groter getal (onder elkaar)(762 – 144 = ).
Uit het hoofd vermenigvuldigen van een getal met 10, 100, 1000
Uit het hoofd twee getallen die bestaan uit één cijfer gevolgd door een aantal nullen met elkaar vermenigvuldigen (40 x 300 = ).
Met pen en papier een getal van twee of meer cijfers vermenigvuldigen met een getal van één cijfer (onder elkaar)(7 x 388) =.
Met pen en papier twee getallen van twee of meer cijfers met elkaar vermenigvuldigen (onder elkaar)(32 x 68 =).
Uit het hoofd een deling met rest uitvoeren als de deler en het quotiënt getallen zijn van één cijfer (72 : 9 =).
Met pen en papier een staartdeling uitvoeren waarbij de deler een getal van één cijfer is (355 : 8=).
Kommagetallen herkennen in praktijksituaties (het rekenen met geldbedragen; het gebruik van schaalverdelingen op linialen en andere meetinstrumenten).
Kommagetallen plaatsen op de getallenlijn.
Uit het hoofd kommagetallen vermenigvuldigen met 10, 100, 1000 (100 x 34,5 =).
Uit het hoofd kommagetallen delen door 10, 100, 1000 (429,5 : 10 =).
Uit het hoofd eenvoudige kommagetallen afronden (16,8 = ).
Breuken kunnen voorstellen door middel van bijvoorbeeld taartdiagrammen (pizza's).
De positie van breuken aangeven op de getallenlijn.
Weten wat een teller, een noemer, een breukstreep is.
Een natuurlijk getal als breuk schrijven (noemer 1)(12 = 12/1).
Een kommagetal als breuk schrijven (noemer 10, 100, ...)(6,4 = 6 4/10).
Een breuk vereenvoudigen.
Het metrieke stelsel voor lengtematen kennen en lengtematen in elkaar kunnen omrekenen: mm, cm, dm, m, dam, hm, km.
Rekenen met geldbedragen in euro's.
Snelheid: betekenis van kilometers per uur (km/u).

GROEP 6

Weten wat een deeltal, een deler, een quotiënt, een rest is.
Met pen en papier een staartdeling maken waarbij de deler een getal van twee of drie cijfers is (2048 : 256 =).
De uitkomst van een staartdeling controleren door middel van een vermenigvuldiging.
Met pen en papier optellen van twee of meer kommagetallen (optellen onder elkaar)( 23,4 + 87, 9 =).
Met pen en papier een kommagetal van een groter kommagetal aftrekken (aftrekken onder elkaar)(68,4 – 23, 4 =).
Een breuk zien als de uitkomst van een deling (4/12 = 4 : 12).
Een breuk met een teller die groter is dan de noemer, schrijven als 'gemengde breuk' ( 9/4 = 2 1/4).
Een 'gemengde breuk' schrijven als gewone breuk 3 3/5 = 18/5.
Gelijknamig maken.
Twee breuken na gelijknamig maken bij elkaar optellen of van elkaar aftrekken.
Twee breuken met elkaar vermenigvuldigen.
Een breuk delen door een breuk.
Kennismaken met oppervlakte-eenheden: vierkante centimeter, vierkante meter, vierkante kilometer, hectare; oppervlakte en omtrek meten in eenvoudige situaties.
Het metrieke stelsel voor gewichten kennen en gewichtsmaten in elkaar kunnen omrekenen: mg, cg, dg, g, dag, hg, kg, ton.
Rekenen met percentages in geldsommen.

GROEP 7

Met pen en papier vermenigvuldigen van twee kommagetallen met elkaar (vermenigvuldigen onder elkaar)(353,95 x 4,33 =).
Een staartdeling uitvoeren waarin deeltal een kommagetal is en de deler niet (539,6 : 18 =).
Procenten omzetten in kommagetallen en omgekeerd (40% = 0,4 ).
Uit het hoofd het verband kennen tussen breuken met noemer 2, 3, 4, 5 en 10 en het bijbehorende percentage (3/5 = 60%).
Met behulp van een rekenmachine een breuk omzetten in een (zo nodig afgerond) kommagetal.
Het metrieke stelsel voor oppervlaktematen kennen en oppervlaktematen in elkaar kunnen omrekenen: mm2, cm2, dm2, m2, dam2 (are), hm2 (hectare), km2.
Kennismaken met inhoudsmaten: kubieke centimeter, kubieke meter, liter.
Inhoud meten in eenvoudige situaties.
Het metrieke stelsel voor inhoudsmaten kennen en inhoudsmaten in elkaar kunnen omrekenen: mm3, cm3, dm3, m3 dam3, hm3, km3 en milliliter, centiliter, deciliter, liter, decaliter, hectoliter, kiloliter.
Omrekenen van geldbedragen in euro's naar andere valuta en terug bij een gegeven wisselkoers.
Snelheid: betekenis van meters per seconde (m/s). Omrekenen van km/u naar m/s en omgekeerd.

GROEP 8

Herhaling en 'hecht maken' van leerstof uit de voorgaande leerjaren.
Bronvermelding: Beter Reken Onderwijs Nederland – www.beteronderwijsnederland.nl

Bestaat zoiets als een rekenknobbel?

Het verhaal gaat dat men vroeger dacht dat iemand die goed kon rekenen, in het rekengebied meer hersenen had dan normaal. Het kon zelfs zoveel meer zijn dat je het aan de buitenkant kon zien. Er zat een heuse bult, een knobbel voor rekenen. Het omgekeerde hoorde je overigens nooit. Iemand die erg slecht was in rekenen zou immers een rekendeuk moeten hebben...
Zonder dollen, er is natuurlijk wel degelijk verschil in aanleg. Het ene kind heeft gewoon meer talent voor het vak rekenen dan een ander. Sommige kinderen hebben echter buitensporig veel moeite met rekenen. Men zegt dan dat deze kinderen een stoornis hebben, die we dyscalculie noemen. Veel van de verschillen zijn echter toe te schrijven aan het onderwijs dat ze hebben genoten. Een kind dat regelmatig afwezig is, loopt het risico een achterstand op te lopen. Vrijwel altijd is het mogelijk zo'n achterstand in te lopen.
Kinderen waarbij is vastgesteld dat ze dyscalculie hebben, blijken erg moeilijk te helpen. Er is in ieder geval specialistische hulp nodig.

Hoe kan ik mijn kind thuis helpen?

U moet zich allereerst afvragen wat het probleem is. Als uw kind moeite heeft met staartdelingen, dan kan het best zijn dat het probleem niet in de staartdeling zit, maar bijvoorbeeld in de beheersing van de tafels. Voor het vlot kunnen delen moet een kind de keertafels, de deeltafels en de aftrektafels beheersen. Verder is kunnen schatten erg belangrijk.
Pas als vaststaat dat het kind met al deze vaardigheden geen probleem heeft, mag u gaan denken aan een probleem met de staartdelingen zelf.

Uit bovenstaande wordt duidelijk dat u nooit zomaar wat moet proberen. De echte eerste stap is een gesprek aangaan met de leerkracht van uw kind. In zo'n gesprek zal duidelijk worden of er een probleem is, en zo ja, of extra oefenen thuis zin heeft.

Wat kan ik doen als mijn kind achterblijft met rekenen?

Spreek met de leerkracht van uw kind! Pas als zo'n gesprek onbevredigend verloopt, kunt u er aan denken zelf iets te ondernemen. We raden u in zo'n geval aan eerst eens iets over het rekenonderwijs te lezen. Er zijn vele aantrekkelijk geschreven boeken verschenen, waarmee u zich een beeld kunt vormen van het leren rekenen van uw kind.
Probeer dan te achterhalen waar zich de problemen voordoen. Dat kan bijvoorbeeld met onze titels toetstrainers rekenen groep 8 en entreetoets rekenen groep 7. Bij een goed gebruik van deze programma's zal binnen korte tijd duidelijk worden waar zich welke problemen voordoen.

Hoofdrekenen, Groep 7 en 8

ISBN: 978 90 6112 721 5
Prijs: € 13,95
Meer informatie »

Cijferend rekenen en leessommen, Groep 7 en 8

ISBN: 978 90 6112 731 4
Prijs: € 13,95
Meer informatie »

Entreetoets Rekenen voor groep 7

ISBN: 978 90 6112 554 9
Prijs: € 15,95
Meer informatie »

Zijn er oefen-cd-roms voor mijn kind beschikbaar?

Hebt u kunnen vaststellen waarmee uw kind problemen heeft, dan kunnen de volgende titels uit de reeks De LeerLijn u helpen gericht hulp te bieden. Elk programma bevat een hulpmiddel om uit te zoeken welk deel van de leerstof uw kind al beheerst. Is dat vastgesteld, dan kan het oefenen op het juiste niveau beginnen, zodat uw kind niet nodeloos wordt lastiggevallen met wat het al kan en weet.