Taal op de basisschool

Alles verbergen | Alles tonen - klik op het onderwerp hieronder om de inhoud te bekijken

Taal op de basisschool
Taal is van ontzettend groot belang. Niet alleen om de taal zelf, maar ook omdat die taal 'voertuig' is van alle andere leerstof. Zonder taal kan de leerkracht geen sommen uitleggen, geen geschiedenisles geven, niets met aardrijkskunde beginnen.

Iedere volwassene heeft wel een beeld van 'taal op de basisschool'. Maar bij de vraag naar wat de kinderen dan precies leren, valt op dat het antwoord op die vraag niet zo eenvoudig is. Veel zaken zijn hetzelfde als 'vroeger', maar veel is er ook veranderd. In het hoofdstukje hieronder krijgt u een overzicht van het taalonderwijs per groep.

Hoewel er nu een tegenbeweging op gang lijkt te komen, werd het taalonderwijs de laatste tien à twintig jaar sterk gekenmerkt door een grotere nadruk op het leren spreken en schrijven – gericht op de uiting van de eigen mening, de eigen beleving – dan op de meer technische kanten van het taalonderwijs, de spelling en de grammatica. In ieder geval hoort men regelmatig de klacht dat zelfs jongvolwassenen niet in staat zijn een foutloze tekst te produceren. De vraag is wel of dat alleen maar te wijten is aan het taalonderwijs van vandaag de dag of dat andere invloeden ook een rol spelen.
Wat leert mijn kind per groep?

GROEP 3

De kinderen bevinden zich in de fase van het aanvankelijk lezen en spellen – denk bij 'aanvankelijk' aan aanvang, begin. Hiermee wordt dus het proces bedoeld waarin een kind leert lezen en spellen. De meeste leesmethodes maken onderscheid tussen de klankzuivere en niet-klankzuivere periode. Met klankzuiver bedoelen we woorden waarbij de koppeling tussen de klank en het teken geen misverstand kan oproepen, zoals in rek, dak, bol. Anders gezegd, wat je ziet is gelijk aan wat je hoort. Met niet-klankzuivere woorden bedoelen we woorden waar wel misverstand over kan bestaan, zoals lijn of lein, hout of haut. Na een paar weken kunnen kinderen een tekstje lezen. Aan het eind van het jaar zijn ze al vlotte lezers geworden. Ze kunnen dan ook een eigen tekst schrijven.

GROEP 4

De kinderen krijgen spellingsoefeningen, leren verhaaltjes schrijven, doen allerlei rubriceeroefeningen, praktiseren het mondeling taalgebruik en werken met oefeningen die tot doel hebben de woordenschat uit te breiden. Woordenschatonderwijs is van ontzettend groot belang. Zonder woorden kunnen we niet lezen, schrijven, spreken en luisteren. Wie weinig woorden kent, zal gauw merken dat hij niet altijd begrijpt 'waarover het gaat'. Voor een succesvolle schoolloopbaan is een rijke woordenschat onmisbaar. Rubriceeroefeningen hebben te maken met de woordenschat. Woorden staan niet op zichzelf maar horen thuis in allerlei groepen. Door oog te krijgen voor die groepen wordt het gemakkelijker de betekenis van woorden te begrijpen en te onthouden.

GROEP 5

De kinderen krijgen allerlei taaloefeningen om het inzicht in de taalstructuur te ontwikkelen, schrijven verhaaltjes en oefenen regelmatig spellingsproblemen.
In verschillende soorten gesprekken wordt het mondeling taalgebruik ontwikkeld.
Kinderen maken kennis met het alfabet in relatie tot het woordenboek.
Er wordt veel tijd besteed aan het woordenschatonderwijs.
Over het begrip taalstructuur: Iedere Nederlandstalige maakt en hoort verschil tussen de klinkers in lag en laag, leg en leeg, lig en lieg, log en loog. Dat moet ook, want tussen het eerste en het tweede woord van deze woordparen bestaat verschil in betekenis. Voor het verschil tussen de klinkers van deze woordparen gebruiken we 'kort' voor de klinkers van lag, leg, lig en log, en 'lang' voor die in laag, leeg, lieg en loog. Een ander verschil betreft klinkers en medeklinkers. Neem nu eens de woordparen schotten en schoten, ballen en balen, leggen en legen. Ook hier heeft het verschil in schrijfwijze een verschil in betekenis tot gevolg. Het verschil in schrijfwijze noemen we hier 'gesloten klinker' (schotten, ballen, leggen) en 'open klinker' (schoten, balen, legen). Kinderen moeten deze begrippen kennen en kunnen toepassen.

GROEP 6

Er wordt een begin gemaakt met zinsontleding. De begrippen werkwoord, persoonsvorm, zinsdelen en onderwerp worden geïntroduceerd.
Het mondeling en schriftelijk taalgebruik wordt uitgebreid met dictee, opstel, een werkstukje maken, declameren, toneel en vertellen en het houden van spreekbeurten.
Het woordenschatonderwijs krijgt ruimte aandacht.
Veel tijd wordt er besteed aan begrijpend lezen.
De kinderen worden gestimuleerd boeken uit de (school)bibliotheek te lezen.

GROEP 7

Zinsontleding, spelling en werkwoordschema's.
Woordenschatonderwijs.
Schrijven van opstellen, gedichten en werkstukken.
Begrijpend lezen, studerend lezen en opzoeken van informatie.
Kinderen halen boeken uit de (school)bibliotheek.

GROEP 8

Werkwoordsvormen, moeilijke meervoudsvormen, grammatica (regels hoe de taal geschreven en gesproken moet worden), zinsontleding en de belangrijkste woordsoorten, spelen met woorden en begrippen.
Technisch lezen, begrijpend lezen en studerend lezen.
De kinderen halen boeken uit de (school)bibliotheek.
De kinderen maken een boekverslag.

Bestaat zoiets als een talenknobbel?

Het verhaal gaat dat men vroeger dacht dat iemand die goed was in talen, in het taalgebied meer hersenen had dan normaal. Het kon zelfs zoveel meer zijn dat het aan de buitenkant zichtbaar was. Er zat een heuse bult, een knobbel voor talen. Het omgekeerde hoorde je overigens nooit. Iemand die erg slecht was in talen zou immers een talendeuk moeten hebben...
Zonder gekheid, er is natuurlijk wel degelijk verschil in aanleg. Het ene kind heeft gewoon meer talent voor talen dan een ander.
Sommige kinderen hebben echter veel moeite met talen. Men zegt dan dat deze kinderen taalzwak zijn. Zijn de problemen buitensporig groot, dan spreken we van een stoornis, dyslexie. Taalzwakte en dyslexie hebben te maken met problemen in het leren begrijpen en toepassen van taalregels, problemen die vooral opvallen bij lezen en spelling.
Niet zelden echter zijn verschillen in taalvaardigheid ook toe te schrijven aan het onderwijs dat ze hebben genoten. Een kind dat regelmatig afwezig is, loopt het risico een achterstand op te lopen. Taalachterstanden blijken erg lastig goed te maken. Daarom is de thuissituatie ook van groot belang. Veel met de kinderen praten en ze regelmatig voorlezen zijn belangrijke voorbereidende activiteiten.
Kinderen waarbij is vastgesteld dat ze dyslexie hebben, blijken erg moeilijk te helpen. Er is in ieder geval specialistische hulp nodig. Wel kan de school zorgen voor compenserende hulpmiddelen, zodat er geen leerachterstand in andere vakken ontstaat.

Hoe kan ik mijn kind thuis helpen?

U moet zich allereerst afvragen wat het probleem is. Als uw kind moeite heeft met spelling, wil dat nog niet zeggen dat de totale spelling problemen geeft. De spelling van niet-werkwoorden kan worden verdeeld in een groot aantal categorieën. Het kan dan ook best zo zijn dat het probleem zich slechts in enkele categorieën voordoet. Het opsporen van die categorieën is dan ook de eerste stap. Het zou immers zonde van de tijd zijn het kind te laten oefenen met onderdelen die het allang beheerst.
Andere problemen die van grote invloed op de leerprestaties kunnen zijn betreffen lezen, woordenschat en begrijpend lezen.

Uit bovenstaande wordt duidelijk dat u nooit zomaar wat moet proberen. De echte eerste stap is een gesprek aangaan met de leerkracht van uw kind. In zo'n gesprek zal duidelijk worden of er een probleem is, en zo ja, of extra oefenen thuis zin heeft.

Wat kan ik doen als mijn kind achterblijft met taal(onderdelen)?

Spreek met de leerkracht van uw kind! Pas als zo'n gesprek onbevredigend verloopt, kunt u er aan denken zelf iets te ondernemen. We raden u in zo'n geval aan eerst eens iets over het taal- en leesonderwijs te lezen. Er zijn vele aantrekkelijk geschreven boeken verschenen, waarmee u zich een beeld kunt vormen van het taalonderwijs op de basisschool.
Probeer dan te achterhalen waar zich de problemen voordoen. Dat kan bijvoorbeeld met onze titels toetstrainers taal voor groep 8 en de titel entreetoets taal groep 7. Bij een goed gebruik van deze programma's zal binnen korte tijd duidelijk worden waar zich welke problemen voordoen.

Meer informatie over Spelling, Groep 8
Geschikt voor Windows 7, Vista
Spelling, Groep 8
ISBN: 978 90 6112 601 0
Vernieuwde interface, versie 3.0
Prijs: € 9,95
Meer informatie »
Meer informatie over Woordkeus, formuleren en lezen, Groep 8
Geschikt voor Windows 7, Vista
Woordkeus, formuleren en lezen, Groep 8
ISBN: 978 90 6112 741 3
Prijs: € 9,95
Meer informatie »
Meer informatie over Entreetoets Taal voor groep 7
Geschikt voor Windows 7, Vista
Entreetoets Taal voor groep 7
ISBN: 978 90 6112 544 0
Prijs: € 9,95
Meer informatie »
Zijn er oefen-cd-roms voor mijn kind beschikbaar?

Hebt u kunnen vaststellen waarmee uw kind problemen heeft, dan kunnen de volgende titels uit de reeksen De Leerlijn en SLIM OEFENEN u helpen gericht hulp te bieden. Elk programma uit de reeks De Leerlijn bevat een hulpmiddel om uit te zoeken welk deel van de leerstof uw kind al beheerst. Is dat vastgesteld, dan kan het oefenen op het juiste niveau beginnen, zodat uw kind niet nodeloos wordt lastiggevallen met wat het al kan en weet.

Meer informatie over De LeerLijn Taal - Werkwoordspelling
Geschikt voor Windows 7, Vista
De LeerLijn Taal - Werkwoordspelling
voor groep 6 t/m 8 basisschool
ISBN: 978 90 6112 632 4
Prijs: € 9,95
Meer informatie »
Meer informatie over De LeerLijn Taal - Ontleden
Geschikt voor Windows 7, Vista
De LeerLijn Taal - Ontleden
voor groep 6 t/m 8 basisschool
ISBN: 978 90 6112 523 5
Prijs: € 9,95
Meer informatie »
Meer informatie over SLIM OEFENEN met d's en t's en sterke en onregelmatige werkwoorden
Geschikt voor Windows 7, Vista
SLIM OEFENEN met d's en t's en sterke en onregelmatige werkwoorden
ISBN: 978 90 6112 584 6
Prijs: € 9,95
Meer informatie »
Meer informatie over SLIM OEFENEN met begrijpend lezen en studerend lezen voor groep 7 en 8
Geschikt voor Windows 7, Vista
SLIM OEFENEN met begrijpend lezen en studerend lezen voor groep 7 en 8
ISBN: 978 90 6112 604 1
Prijs: € 12,95
Meer informatie »

 

 

 

De LeerLijn home

Nieuwsbrief

Als u zich aanmeldt, wordt u gratis via de e-mail op de hoogte gehouden van alle nieuwe uitgaven van Karakter Interactive.

E-mailadres